Κυριακή, 26 Φεβρουαρίου 2012

Δεν θα εξαλειφθούν oι Τουρκικές απειλές αν ενταχθεί στην ΕΕ

Στρατηγική προτεραιότητα της Τουρκίας, καθίσταται η αύξηση της θαλάσσιας ισχύος της, φιλοδοξία που διαφαίνεται από τις διεκδικήσεις της στους θαλασσίους χώρους του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου. Οι διεκδικήσεις της Τουρκίας επί των θαλασσίων χώρων, σύμφωνα με τον διευθυντή του Κυπριακού Κέντρου Μελετών Χρήστο Ιακώβου, είναι συγκροτημένες και δομημένες και μπορούν να υλοποιηθούν μέσω της απόκτησης θαλασσίας ισχύος και υπηρετούν το φιλόδοξο στρατηγικό στόχο για μετατροπή της σε περιφερειακό ηγεμόνα. Αφελές θα ήταν το συμπέρασμα ότι η ενσωμάτωση της Τουρκίας στους ευρωπαϊκούς θεσμούς θα την δημοκρατικοποιήσει και θα την αναγκάσει να εγκαταλείψει τις στρατιωτικές απειλές.

Οι πρόσφατες δηλώσεις του Τούρκου υπουργού εξωτερικών Αχμέντ Νταβούτογλου μέσα στην τουρκική εθνοσυνέλευση, με τις οποίες αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία επί των νήσων Αγαθονησίου και Φαρμακονησίου, δεν θα πρέπει να εκλαμβάνονται ούτε ως αποσπασματικές ούτε ως προϊόν στιγμιαίας έξαρσης, δήλωσε στο Sigmalive ο κ. Ιακώβου. Πρόκειται, πρόσθεσε, για δηλώσεις που εγγράφονται και ερμηνεύονται στη βάση της συγκροτημένης στρατηγικής του στρατηγικού βάθους, όπως άλλωστε πολύ ευκρινώς ανέλυσε ο ίδιος στο βιβλίο του «Στρατηγικό Βάθος».

Ενδεχόμενη αύξηση της θαλασσίας της ισχύ, θα της επιτρέψει να διευρύνει ακόμη περισσότερο την θεμελιακή έννοια για την εξωτερική της πολιτική.

Σύμφωνα με τον διευθυντή του ΚΥΚΕΜ, "η πολυσύνθετη έννοια της θαλασσίας ισχύος αναλύθηκε για πρώτη φορά από τον κορυφαίο θεωρητικό της γεωπολιτικής του θαλασσίου χώρου, τον αμερικανό Άλφρεντ Μάχαν (1840-1914), από τον οποίο επηρεάστηκε και ο Νταβούτογλου και ο οποίος προσδιορίζει τη θαλασσία ισχύ ως τη δυνατότητα ελέγχου των θαλασσίων οδών καθώς επίσης και της νομής και κατοχής των θαλασσίων πόρων, οι οποίοι προσδίδουν πολιτική δύναμη και οικονομική ευρωστία στα κράτη. Ο Μάχαν, αφού αφιέρωσε χρόνια μελέτης στην ιστορία της ανόδου της Μεγάλης Βρετανίας ως μεγάλης ευρωπαϊκής δυνάμεως, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η θαλασσία ισχύς μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στην μετατροπή ενός κράτους σε ισχυρό, αν συντρέχουν οι εξής προϋποθέσεις":
  • Αν διαθέτει κατάλληλη γεωγραφική θέση, όπως για παράδειγμα να γειτνιάζει με σημαντικές θαλάσσιες διόδους.
  • Αν η φυσική διαμόρφωση των ακτογραμμών του τού παρέχει πρόσθετα πλεονεκτήματα όπως νησιά και φυσικά λιμάνια.
  • Αν διαθέτει μεγάλη έκταση ακτογραμμής σε σχέση με τον πληθυσμό του.
  • Αν έχει ψηλό ποσοστό πληθυσμού το οποίο στρέφεται προς τη θάλασσα (αλιεία, εμπορικό ναυτικό, ισχυρό πολεμικό ναυτικό)
  • Αν η πολιτική της κυβέρνησης παρέχει συστηματική και ευφυή καθοδήγηση με στόχο την ανάπτυξη της θαλασσίας ισχύος
Βασικότερο μειονέκτημα το οποίο παρουσιάζει σήμερα η Τουρκία είναι η ανισορροπία που προκαλείται από την ύπαρξη, σε μεγάλη έκταση, ακτογραμμής της χώρας, χωρίς όμως να έχει ελεύθερη πρόσβαση σε ανοικτή θάλασσα, τόσο στο Αιγαίο, λόγω του ελλαδικού πλεονεκτήματος, όσο στην Α. Μεσόγειο, λόγω της ύπαρξης της Κύπρου.

Αυτή η πραγματικότητα, προσθέτει το ΚΥΚΕΜ, επιβάλει στην Τουρκία το «σύνδρομο της Συνθήκης των Σεβρών», τη μειονεκτική γεωπολιτική θέση δηλαδή ότι είναι εγκλωβισμένη στα δικά της χωρικά ύδατα λόγω του ότι τρία βασικά της λιμάνια (Κωνσταντινούπολης, Σμύρνης και Μερσίνας) είναι από θαλάσσης αποκλεισμένα καθώς επίσης παραμένει χωρίς πρόσβαση στις ναυτικές οδούς που εξασφαλίζουν διασύνδεση της Τουρκίας με το δυτικό κόσμο και τη Μέση Ανατολή. Ως εκ τούτου η Τουρκία παραμένει κράτος ξηράς, όπως επέβαλαν οι δυτικές δυνάμεις με τη Συνθήκη των Σεβρών το 1920.

Το «σύνδρομο της Συνθήκης των Σεβρών» όμως δεν επιτρέπει την ανάπτυξη του νέου στρατηγικού σχεδιασμού των ισλαμιστών, ο οποίος θέλει την Τουρκία να πρέπει να αναδυθεί, μέχρι τα μέσα του τρέχοντος αιώνος, με πλανητικούς όρους, σε δύναμη διεθνούς εμβέλειας. Ο στρατηγικός σχεδιασμός όμως, περιορίζεται από το ζωτικό χώρο της εγγύς θαλασσίας λεκάνης (Μαύρη Θάλασσα, Αν. Μεσόγειο, Ερυθρά Θάλασσα και Περσικός Κόλπος) ο οποίος είναι κομβικής σημασίας, κατά το Νταβούτογλου, για τα μακροχρόνια σχέδια της χώρας του.

Επιπλέον, παράγοντες οι οποίοι αναγκάζουν την Τουρκία να κινηθεί προς την κατεύθυνση απόκτησης θαλασσίας ισχύος είναι, σύμφωνα με τον Χ. Ιακώβου: α) Η επιτάχυνση της παγκοσμιοποίησης, η οποία αυξάνει τις προϋποθέσεις του διεθνούς εμπορίου, και μάλιστα διά θαλάσσης, β) Η ραγδαία αύξηση των παγκοσμίων ενεργειακών αναγκών γεγονός που καθιστά τόσο τις υποθαλάσσιες ενεργειακές πηγές όσο και τις θαλάσσιες ενεργειακές οδούς του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου σε μείζονος σημασίας γεωστρατηγικά εργαλεία, ιδιαίτερα αν δει κάποιος αυτό τον παράγοντα σε σχέση με τις ευρωπαϊκές προσπάθειες απεξάρτησης της Ευρώπης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα.

Ο τριτοκοσμικός και αυταρχικός χαρακτήρας του κεμαλικού κράτους, όπως τον χαρακτηρίζει ο διευθυντής του ΚΥΚΕΜ, δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως πηγή του τουρκικού επεκτατισμού αλλά πηγή των τουρκικών διεκδικήσεων και ηγεμονικών αξιώσεων επί του Αιγαίου και των θαλασσίων χώρων της Κύπρου, είναι ο γεωπολιτικός αναθεωρητισμός της Τουρκίας.

Συνεπώς, τονίζει το ΚΥΚΕΜ, θα ήταν αφελές το συμπέρασμα ότι η ενσωμάτωση της Τουρκίας στους ευρωπαϊκούς θεσμούς θα την δημοκρατικοποίηση και θα την αναγκάσει να εγκαταλείψει τις στρατιωτικές απειλές και την καταναγκαστική διπλωματία, υποκαθιστώντας τις με οικονομικές δραστηριότητες.

Δημοφιλείς αναρτήσεις